ઓખા: ભારતીય રેલ્વેનું પશ્ચિમ છેડાનું ઐતિહાસિક સ્ટેશન, જે દેશના ચારેય ખૂણાને જોડે છે

જ્યાં ભારતીય રેલ્વેના પાટા સમાપ્ત થાય છે અને અનંત અરબી સમુદ્રની શરૂઆત થાય છે, તેવું ભૌગોલિક દ્રષ્ટિએ ભારતનું પશ્ચિમ છેડો ગણાતું 'ઓખા' રેલ્વે સ્ટેશન આજે પણ દેશભરના પ્રવાસીઓ અને શ્રદ્ધાળુઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. પશ્ચિમ રેલ્વેના રાજકોટ ડિવિઝન હેઠળ આવતું આ સ્ટેશન માત્ર ગુજરાતનું જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર પશ્ચિમ ભારતનું છેલ્લું રેલ્વે ટર્મિનસ છે.

આ રેલ્વે સ્ટેશનનો ૧૦૪ વર્ષ જૂનો ઇતિહાસ છે. વર્ષ ૧૯૨૨ માં જામનગર અને દ્વારકા રેલ્વે દ્વારા ઓખા બંદરના વિકાસ અને વ્યાપારને વેગ આપવા માટે આ સ્ટેશનની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. વડોદરાના તત્કાલીન મહારાજા ગાયકવાડ દ્વારા આ પ્રોજેક્ટને ખાસ પ્રોત્સાહન અપાયું હતું. સમયની સાથે, વર્ષ ૧૯૮૪ માં આ લાઇનને મીટર ગેજમાંથી બ્રોડ ગેજમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી હતી.

ધાર્મિક આસ્થા અને દેશની સુરક્ષાનું મહત્વનું કેન્દ્ર એવું ઓખા રેલ્વે સ્ટેશન કરોડો ભક્તોની આસ્થાના કેન્દ્ર સમાન ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની નગરી 'બેટ દ્વારકા' જવા માટેનું મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર છે. દ્વારકાધીશ મંદિરથી આશરે ૨૯ કિમી દૂર આવેલા આ સ્ટેશને ઉતરીને મુસાફરો ઓખા પોર્ટથી નૌકા વિહાર દ્વારા અથવા તો નવનિર્મિત 'સુદર્શન સેતુ' (સિગ્નેચર બ્રિજ) મારફતે બેટ દ્વારકા પહોંચે છે. આ ઉપરાંત, ઓખા એક વ્યૂહાત્મક બંદર હોવાથી, આ સ્ટેશન ભારતીય નૌસેના (Indian Navy), કોસ્ટ ગાર્ડ અને મરીન પોલીસના જવાનો માટે પણ મુસાફરીનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.

કેન્દ્ર સરકારની મહત્વાકાંક્ષી 'અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના' અંતર્ગત હાલમાં જ ઓખા સ્ટેશનનું આધુનિકીકરણ કરવામાં આવ્યું છે. કુલ ૩ પ્લેટફોર્મ ધરાવતા આ સ્ટેશનને નવો ભવ્ય અને આકર્ષક દેખાવ (Facade) આપવામાં આવ્યો છે. અહીં મુસાફરો માટે ડિજિટલ સાઇનેજ, દિવ્યાંગો માટે ફ્રેન્ડલી સુવિધાઓ, હાઇજીનિક શૌચાલય, આધુનિક વેઇટિંગ લોન્જ અને વિશાળ પાર્કિંગ એરિયા જેવી વર્લ્ડ-ક્લાસ સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં આવી છે.

ભલે આ ભારતની સરહદનું અંતિમ સ્ટેશન હોય, પણ અહીંથી ઉપડતી ટ્રેનો દેશના પૂર્વ, પશ્ચિમ, ઉત્તર અને દક્ષિણ એમ ચારેય ખૂણાઓને જોડે છે. ઓખાથી દેશના મુખ્ય શહેરો માટે દરરોજ અને સાપ્તાહિક ટ્રેનો ઉપડે છે. આમ, સમુદ્રના કિનારે વસેલું ઓખા રેલ્વે સ્ટેશન આજે આધુનિકતા અને ઐતિહાસિક વારસાના અદભુત સંગમ સાથે પ્રવાસીઓનું સ્વાગત કરવા માટે સજ્જ છે.