ચીનની ઊંઘ હરામ કરતો ભારતનો નવો માસ્ટરસ્ટ્રોક
માઉન્ટ એવરેસ્ટના બેઝ કેમ્પ કરતાં પણ વધુ ઊંચાઈએ વિશ્વનું સૌથી ઊંચું રેલવે સ્ટેશન અને દુર્ગમ હિમાલયને વીંધીને ૪૮૯ કિલોમીટર લાંબો વ્યૂહાત્મક રેલમાર્ગ બનાવીને ભારતે ડ્રેગનની સરહદી દાદાગીરીનો કાયમી અંત લાવવાની અદભુત રણનીતિ અમલમાં મૂકી દીધી છે.
હિમાલયની દુર્ગમ, શાંત અને બર્ફીલી પહાડીઓ વચ્ચે આજે એક એવો નવો ઇતિહાસ રચાઈ રહ્યો છે, જેનો પડઘો સીધો બેઇજિંગ સુધી સંભળાઈ રહ્યો છે. ભારત અત્યાર સુધીના તેના સૌથી મહત્વાકાંક્ષી અને વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત સંવેદનશીલ એવા રેલવે પ્રોજેક્ટ પર યુદ્ધના ધોરણે કામ કરી રહ્યું છે. માઉન્ટ એવરેસ્ટના બેઝ કેમ્પ કરતાં પણ વધુ ઊંચાઈ પર વિશ્વનું સૌથી ઊંચું રેલવે સ્ટેશન આકાર લઈ રહ્યું છે. આ માત્ર કોઈ સામાન્ય ઇજનેરી કમાલ કે પેસેન્જર ટ્રેન દોડાવવાનો પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના માળખાને મજબૂત કરી પડોશી દેશ ચીનની વિસ્તારવાદી દાદાગીરીને કાયમ માટે ડામી દેનારો એક નિર્ણાયક માસ્ટરસ્ટ્રોક છે. હિમાલયની છાતી ચીરીને પસાર થતો આ રેલમાર્ગ આવનારા દાયકાઓમાં એશિયાની ભૂરાજનીતિનાં સમીકરણો અને ભારતની સૈન્ય તાકાતની દિશા બંને બદલી નાખશે.
વર્ષોથી ચીન તેની સરહદો પર, ખાસ કરીને તિબેટ અને અક્સાઈ ચીનની આસપાસ માળખાગત સુવિધાઓનું સતત અને આક્રમક નિર્માણ કરતું આવ્યું છે. વિસ્તારવાદી માનસિકતા ધરાવતા આ દેશે પોતાની તરફના વિસ્તારમાં રસ્તાઓ, પુલ અને અત્યાધુનિક રેલવે નેટવર્કનું મોટું અને મજબૂત જાળું બિછાવી દીધું છે. આ માળખાગત સુવિધાઓ ઊભી કરવા પાછળ ચીનનો મુખ્ય હેતુ યુદ્ધ કે તણાવની સ્થિતિમાં પોતાના સૈનિકો, શસ્ત્રો અને લોજિસ્ટિક્સને ગણતરીના કલાકોમાં ભારતીય સરહદ સુધી પહોંચાડવાનો રહ્યો છે. એક સમય એવો હતો જ્યારે સરહદી વિસ્તારોમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવામાં ભારતની નીતિ ઘણી રક્ષણાત્મક અને ધીમી રહેતી હતી, એવા ડરથી કે દુશ્મન દેશ આ જ રસ્તાઓનો ઉપયોગ કરીને ભારતની અંદર ઘૂસી ન જાય. પરંતુ ગલવાન ઘાટીના હિંસક સંઘર્ષ પછી સમય અને ભારતની નીતિ બંને મૂળભૂત રીતે આક્રમક બની ચૂક્યાં છે.
હિમાચલ પ્રદેશના બિલાસપુરથી શરૂ થઈને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખના લેહ સુધી લંબાતો ૪૮૯ કિલોમીટર લાંબો આ નવો રેલવે રૂટ ચીનના એ જ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નેટવર્કનો સીધો અને સચોટ જવાબ છે. આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટની ઇજનેરી અને તેની ભવ્યતા કોઈપણ વિકસિત અને અત્યાધુનિક દેશને આશ્ચર્યમાં મૂકી દે તેવી છે. હિમાલયનો પ્રદેશ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય રીતે અત્યંત સંવેદનશીલ અને યુવાન પર્વતમાળા ગણાય છે, જ્યાં ભૂસ્ખલન, હિમપ્રપાત અને ધરતીકંપનો ખતરો સતત તોળાતો રહે છે. આવી વિકટ અને અણધારી કુદરતી પરિસ્થિતિમાં આટલા લાંબા રેલવે રૂટનું નિર્માણ કરવું એ ભારતીય ઇજનેરો માટે ખરા અર્થમાં લોઢાના ચણા ચાવવા સમાન છે. છતાં આપણા ઈજનેરો અદમ્ય સાહસ અને નવીનતમ ટેકનોલોજીના સહારે આ અશક્ય લાગતા કાર્યને શક્ય બનાવી રહ્યા છે.
આ પ્રોજેક્ટની સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે આ સમગ્ર રેલમાર્ગનો ૫૫ ટકા જેટલો હિસ્સો જમીનની નીચે એટલે કે કઠોર પહાડોની અંદર ખોદવામાં આવેલી ટનલોમાંથી પસાર થશે. આ રૂટ પર કુલ ૬૨ જેટલી અત્યાધુનિક ટનલ અને ૧૧૬ જેટલા નાના-મોટા અત્યંત મજબૂત પુલ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ માત્ર આંકડાઓ નથી, પરંતુ તે દર્શાવે છે કે આ પ્રોજેક્ટ પાછળ કેટલી જંગી મહેનત, અદ્યતન મશીનરી, નાણાકીય સંસાધનો અને બારીક આયોજન લાગેલાં છે. દુર્ગમ ખીણો અને ઊંચા પહાડોને જોડીને બનતો આ માર્ગ ભારતીય રેલવેના ઇતિહાસનો સૌથી જટિલ પ્રોજેક્ટ માનવામાં આવે છે. આવા જટિલ નિર્માણ કાર્યમાં પર્યાવરણની જાળવણીનું પણ પૂરતું ધ્યાન રાખવામાં આવી રહ્યું છે.
આ રૂટ પર નિર્માણ પામી રહેલું તંગલા અથવા ટાગલાંગ લા સ્ટેશન આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટનું સૌથી મોટું આકર્ષણ અને ઐતિહાસિક સિદ્ધિ બની રહેશે. સમુદ્ર સપાટીથી ૫૩૬૦ મીટરની અકલ્પનીય ઊંચાઈ પર આકાર લઈ રહેલું આ સ્ટેશન પૂર્ણ થતાંની સાથે જ વિશ્વનું સૌથી ઊંચું રેલવે સ્ટેશન બની જશે. અત્યાર સુધી દુનિયાના સૌથી ઊંચા રેલવે સ્ટેશનનો આ રેકોર્ડ ચીનના તિબેટમાં આવેલા તંગ્ગુલા રેલવે સ્ટેશનના નામે હતો, જેની ઊંચાઈ ૫૦૬૮ મીટર છે. હવે ભારત આ મામલે પણ ચીનને પછાડીને નવો વિશ્વ વિક્રમ સ્થાપવા જઈ રહ્યું છે. માઉન્ટ એવરેસ્ટના સાઉથ બેઝ કેમ્પની ઊંચાઈ પણ ૫૩૬૪ મીટર છે, જે સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે આ રેલવે સ્ટેશન લગભગ દુનિયાના સૌથી ઊંચા શિખરના પડાવ જેટલી જ ઊંચાઈ પર બની રહ્યું છે.
આટલી અતિશય ઊંચાઈ પર પ્રાકૃતિક પડકારો અત્યંત જીવલેણ હોય છે. ૫૩૬૦ મીટરની ઊંચાઈ પર હવામાં ઓક્સિજનનું સ્તર ખૂબ જ ઓછું થઈ જાય છે અને તાપમાન મોટાભાગે શૂન્યથી અનેક ડિગ્રી નીચે જ રહે છે. હાડ થીજવી દેતી ઠંડી, ભયાનક હિમવર્ષા અને હવાનું પાતળું દબાણ એટલું જોખમી હોય છે કે સામાન્ય માણસ માટે ત્યાં ખુલ્લામાં શ્વાસ લેવો પણ મુશ્કેલ બની જાય છે. આવી અત્યંત કઠિન ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓને પહોંચી વળવા માટે ભારતીય રેલવેએ ખાસ પ્રકારની વ્યવસ્થાનું આયોજન કર્યું છે. આ રૂટ પર દોડનારી ટ્રેનોના ડબ્બા સામાન્ય રેલવે કોચ જેવા બિલકુલ નહીં હોય, પરંતુ તે અત્યાધુનિક એરોસ્પેસ ટેકનોલોજીથી સજ્જ હશે.
વિમાનોમાં જે રીતે વધુ ઊંચાઈ પર મુસાફરો માટે હવાનું દબાણ અને ઓક્સિજન જાળવી રાખવા માટે પ્રેશરાઇઝ્ડ કેબિન હોય છે, બિલકુલ તેવી જ રીતે આ ટ્રેનોમાં વિશેષ પ્રેશરાઇઝ્ડ કોચનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. તેનાથી તેમાં મુસાફરી કરનારા જવાનો અને નાગરિકોને ઓક્સિજનની જરા પણ અછત નહીં વર્તાય અને તેઓ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહી શકશે. આવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ભારતમાં પ્રથમ વખત આટલા મોટા પાયે થઈ રહ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટની સૌથી મોટી વાત એ છે કે આ માત્ર પ્રવાસન વિભાગનો પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ તેનું સુકાન અને દેખરેખ સીધી રીતે દેશના સંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા સંભાળવામાં આવી રહ્યું છે. દેશની સુરક્ષા માટે લેવાયેલો આ એક ખૂબ જ મોટો અને વ્યાપક રણનીતિનો હિસ્સો છે.
લદ્દાખ એક એવો સરહદી વિસ્તાર છે જે શિયાળાના કઠોર મહિનાઓમાં ભારે હિમવર્ષાને કારણે દેશના અન્ય ભાગોથી વિખૂટો પડી જતો હતો. લાંબા ગાળાના યુદ્ધ કે તણાવ સમયે વિશાળ સૈન્યની ટુકડીઓ, ભારે તોપખાના, ટેન્ક અને અન્ય જરૂરી લશ્કરી સરંજામ પહોંચાડવા માટે માત્ર સડક માર્ગ ક્યારેય પૂરતો હોતો નથી. રાષ્ટ્રીય કટોકટીમાં રેલવે માર્ગ જ લોજિસ્ટિક્સ માટે સૌથી ઝડપી અને વિશ્વસનીય માધ્યમ સાબિત થાય છે. બિલાસપુરથી લેહનો આ વ્યૂહાત્મક રેલમાર્ગ કાર્યરત થતાં જ ભારતીય સેનાની ઓપરેશનલ તાકાતમાં અનેકગણો વધારો થશે. ખરાબ હવામાનની પરવા કર્યા વિના, ભારતીય જવાનો અને ભારે શસ્ત્રો ગણતરીના કલાકોમાં જ સીધા સરહદ સુધી પહોંચી શકશે, જે ચીન માટે હાલમાં સૌથી મોટી ચિંતાનો વિષય છે.
સંરક્ષણ ઉપરાંત, આ પ્રોજેક્ટ સ્થાનિક અર્થતંત્ર માટે પણ એક મોટી સંજીવની સમાન સાબિત થશે. લદ્દાખ અને હિમાચલ પ્રદેશના અત્યંત દુર્ગમ વિસ્તારો હવે બારેમાસ દેશના મુખ્ય આર્થિક પ્રવાહ સાથે જોડાયેલા રહેશે. લાંબા ગાળે તે પ્રવાસન, વેપાર અને રોજગારીના ક્ષેત્રે જબરદસ્ત ક્રાંતિ લાવશે. સ્થાનિક લોકોને ઝડપી પરિવહન, શિક્ષણ અને ગંભીર બીમારીઓ સમયે તબીબી સુવિધાઓ માટે મોટા શહેરો સુધી પહોંચવામાં પણ મોટી રાહત મળશે. પહાડોની છાતી ચીરીને આગળ વધતો આ નવો રેલવે ટ્રેક માત્ર લોખંડના નિર્જીવ પાટા નથી, પરંતુ ઊભરતાં અને આત્મનિર્ભર ભારતની નવી રક્તવાહિનીઓ છે, જે દુશ્મન દેશોને શાંતિની ભાષા સમજાવવા માટે ભારતની સૌથી મજબૂત વ્યૂહાત્મક ઢાલ બની રહેશે.
આલેખન : નિખિલ દરજી, ઉમરગામ
હિમાલયની દુર્ગમ, શાંત અને બર્ફીલી પહાડીઓ વચ્ચે આજે એક એવો નવો ઇતિહાસ રચાઈ રહ્યો છે, જેનો પડઘો સીધો બેઇજિંગ સુધી સંભળાઈ રહ્યો છે. ભારત અત્યાર સુધીના તેના સૌથી મહત્વાકાંક્ષી અને વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત સંવેદનશીલ એવા રેલવે પ્રોજેક્ટ પર યુદ્ધના ધોરણે કામ કરી રહ્યું છે. માઉન્ટ એવરેસ્ટના બેઝ કેમ્પ કરતાં પણ વધુ ઊંચાઈ પર વિશ્વનું સૌથી ઊંચું રેલવે સ્ટેશન આકાર લઈ રહ્યું છે. આ માત્ર કોઈ સામાન્ય ઇજનેરી કમાલ કે પેસેન્જર ટ્રેન દોડાવવાનો પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના માળખાને મજબૂત કરી પડોશી દેશ ચીનની વિસ્તારવાદી દાદાગીરીને કાયમ માટે ડામી દેનારો એક નિર્ણાયક માસ્ટરસ્ટ્રોક છે. હિમાલયની છાતી ચીરીને પસાર થતો આ રેલમાર્ગ આવનારા દાયકાઓમાં એશિયાની ભૂરાજનીતિનાં સમીકરણો અને ભારતની સૈન્ય તાકાતની દિશા બંને બદલી નાખશે.
વર્ષોથી ચીન તેની સરહદો પર, ખાસ કરીને તિબેટ અને અક્સાઈ ચીનની આસપાસ માળખાગત સુવિધાઓનું સતત અને આક્રમક નિર્માણ કરતું આવ્યું છે. વિસ્તારવાદી માનસિકતા ધરાવતા આ દેશે પોતાની તરફના વિસ્તારમાં રસ્તાઓ, પુલ અને અત્યાધુનિક રેલવે નેટવર્કનું મોટું અને મજબૂત જાળું બિછાવી દીધું છે. આ માળખાગત સુવિધાઓ ઊભી કરવા પાછળ ચીનનો મુખ્ય હેતુ યુદ્ધ કે તણાવની સ્થિતિમાં પોતાના સૈનિકો, શસ્ત્રો અને લોજિસ્ટિક્સને ગણતરીના કલાકોમાં ભારતીય સરહદ સુધી પહોંચાડવાનો રહ્યો છે. એક સમય એવો હતો જ્યારે સરહદી વિસ્તારોમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવામાં ભારતની નીતિ ઘણી રક્ષણાત્મક અને ધીમી રહેતી હતી, એવા ડરથી કે દુશ્મન દેશ આ જ રસ્તાઓનો ઉપયોગ કરીને ભારતની અંદર ઘૂસી ન જાય. પરંતુ ગલવાન ઘાટીના હિંસક સંઘર્ષ પછી સમય અને ભારતની નીતિ બંને મૂળભૂત રીતે આક્રમક બની ચૂક્યાં છે.
હિમાચલ પ્રદેશના બિલાસપુરથી શરૂ થઈને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખના લેહ સુધી લંબાતો ૪૮૯ કિલોમીટર લાંબો આ નવો રેલવે રૂટ ચીનના એ જ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નેટવર્કનો સીધો અને સચોટ જવાબ છે. આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટની ઇજનેરી અને તેની ભવ્યતા કોઈપણ વિકસિત અને અત્યાધુનિક દેશને આશ્ચર્યમાં મૂકી દે તેવી છે. હિમાલયનો પ્રદેશ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય રીતે અત્યંત સંવેદનશીલ અને યુવાન પર્વતમાળા ગણાય છે, જ્યાં ભૂસ્ખલન, હિમપ્રપાત અને ધરતીકંપનો ખતરો સતત તોળાતો રહે છે. આવી વિકટ અને અણધારી કુદરતી પરિસ્થિતિમાં આટલા લાંબા રેલવે રૂટનું નિર્માણ કરવું એ ભારતીય ઇજનેરો માટે ખરા અર્થમાં લોઢાના ચણા ચાવવા સમાન છે. છતાં આપણા ઈજનેરો અદમ્ય સાહસ અને નવીનતમ ટેકનોલોજીના સહારે આ અશક્ય લાગતા કાર્યને શક્ય બનાવી રહ્યા છે.
આ પ્રોજેક્ટની સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે આ સમગ્ર રેલમાર્ગનો ૫૫ ટકા જેટલો હિસ્સો જમીનની નીચે એટલે કે કઠોર પહાડોની અંદર ખોદવામાં આવેલી ટનલોમાંથી પસાર થશે. આ રૂટ પર કુલ ૬૨ જેટલી અત્યાધુનિક ટનલ અને ૧૧૬ જેટલા નાના-મોટા અત્યંત મજબૂત પુલ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ માત્ર આંકડાઓ નથી, પરંતુ તે દર્શાવે છે કે આ પ્રોજેક્ટ પાછળ કેટલી જંગી મહેનત, અદ્યતન મશીનરી, નાણાકીય સંસાધનો અને બારીક આયોજન લાગેલાં છે. દુર્ગમ ખીણો અને ઊંચા પહાડોને જોડીને બનતો આ માર્ગ ભારતીય રેલવેના ઇતિહાસનો સૌથી જટિલ પ્રોજેક્ટ માનવામાં આવે છે. આવા જટિલ નિર્માણ કાર્યમાં પર્યાવરણની જાળવણીનું પણ પૂરતું ધ્યાન રાખવામાં આવી રહ્યું છે.
આ રૂટ પર નિર્માણ પામી રહેલું તંગલા અથવા ટાગલાંગ લા સ્ટેશન આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટનું સૌથી મોટું આકર્ષણ અને ઐતિહાસિક સિદ્ધિ બની રહેશે. સમુદ્ર સપાટીથી ૫૩૬૦ મીટરની અકલ્પનીય ઊંચાઈ પર આકાર લઈ રહેલું આ સ્ટેશન પૂર્ણ થતાંની સાથે જ વિશ્વનું સૌથી ઊંચું રેલવે સ્ટેશન બની જશે. અત્યાર સુધી દુનિયાના સૌથી ઊંચા રેલવે સ્ટેશનનો આ રેકોર્ડ ચીનના તિબેટમાં આવેલા તંગ્ગુલા રેલવે સ્ટેશનના નામે હતો, જેની ઊંચાઈ ૫૦૬૮ મીટર છે. હવે ભારત આ મામલે પણ ચીનને પછાડીને નવો વિશ્વ વિક્રમ સ્થાપવા જઈ રહ્યું છે. માઉન્ટ એવરેસ્ટના સાઉથ બેઝ કેમ્પની ઊંચાઈ પણ ૫૩૬૪ મીટર છે, જે સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે આ રેલવે સ્ટેશન લગભગ દુનિયાના સૌથી ઊંચા શિખરના પડાવ જેટલી જ ઊંચાઈ પર બની રહ્યું છે.
આટલી અતિશય ઊંચાઈ પર પ્રાકૃતિક પડકારો અત્યંત જીવલેણ હોય છે. ૫૩૬૦ મીટરની ઊંચાઈ પર હવામાં ઓક્સિજનનું સ્તર ખૂબ જ ઓછું થઈ જાય છે અને તાપમાન મોટાભાગે શૂન્યથી અનેક ડિગ્રી નીચે જ રહે છે. હાડ થીજવી દેતી ઠંડી, ભયાનક હિમવર્ષા અને હવાનું પાતળું દબાણ એટલું જોખમી હોય છે કે સામાન્ય માણસ માટે ત્યાં ખુલ્લામાં શ્વાસ લેવો પણ મુશ્કેલ બની જાય છે. આવી અત્યંત કઠિન ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓને પહોંચી વળવા માટે ભારતીય રેલવેએ ખાસ પ્રકારની વ્યવસ્થાનું આયોજન કર્યું છે. આ રૂટ પર દોડનારી ટ્રેનોના ડબ્બા સામાન્ય રેલવે કોચ જેવા બિલકુલ નહીં હોય, પરંતુ તે અત્યાધુનિક એરોસ્પેસ ટેકનોલોજીથી સજ્જ હશે.
વિમાનોમાં જે રીતે વધુ ઊંચાઈ પર મુસાફરો માટે હવાનું દબાણ અને ઓક્સિજન જાળવી રાખવા માટે પ્રેશરાઇઝ્ડ કેબિન હોય છે, બિલકુલ તેવી જ રીતે આ ટ્રેનોમાં વિશેષ પ્રેશરાઇઝ્ડ કોચનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. તેનાથી તેમાં મુસાફરી કરનારા જવાનો અને નાગરિકોને ઓક્સિજનની જરા પણ અછત નહીં વર્તાય અને તેઓ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહી શકશે. આવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ભારતમાં પ્રથમ વખત આટલા મોટા પાયે થઈ રહ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટની સૌથી મોટી વાત એ છે કે આ માત્ર પ્રવાસન વિભાગનો પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ તેનું સુકાન અને દેખરેખ સીધી રીતે દેશના સંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા સંભાળવામાં આવી રહ્યું છે. દેશની સુરક્ષા માટે લેવાયેલો આ એક ખૂબ જ મોટો અને વ્યાપક રણનીતિનો હિસ્સો છે.
લદ્દાખ એક એવો સરહદી વિસ્તાર છે જે શિયાળાના કઠોર મહિનાઓમાં ભારે હિમવર્ષાને કારણે દેશના અન્ય ભાગોથી વિખૂટો પડી જતો હતો. લાંબા ગાળાના યુદ્ધ કે તણાવ સમયે વિશાળ સૈન્યની ટુકડીઓ, ભારે તોપખાના, ટેન્ક અને અન્ય જરૂરી લશ્કરી સરંજામ પહોંચાડવા માટે માત્ર સડક માર્ગ ક્યારેય પૂરતો હોતો નથી. રાષ્ટ્રીય કટોકટીમાં રેલવે માર્ગ જ લોજિસ્ટિક્સ માટે સૌથી ઝડપી અને વિશ્વસનીય માધ્યમ સાબિત થાય છે. બિલાસપુરથી લેહનો આ વ્યૂહાત્મક રેલમાર્ગ કાર્યરત થતાં જ ભારતીય સેનાની ઓપરેશનલ તાકાતમાં અનેકગણો વધારો થશે. ખરાબ હવામાનની પરવા કર્યા વિના, ભારતીય જવાનો અને ભારે શસ્ત્રો ગણતરીના કલાકોમાં જ સીધા સરહદ સુધી પહોંચી શકશે, જે ચીન માટે હાલમાં સૌથી મોટી ચિંતાનો વિષય છે.
સંરક્ષણ ઉપરાંત, આ પ્રોજેક્ટ સ્થાનિક અર્થતંત્ર માટે પણ એક મોટી સંજીવની સમાન સાબિત થશે. લદ્દાખ અને હિમાચલ પ્રદેશના અત્યંત દુર્ગમ વિસ્તારો હવે બારેમાસ દેશના મુખ્ય આર્થિક પ્રવાહ સાથે જોડાયેલા રહેશે. લાંબા ગાળે તે પ્રવાસન, વેપાર અને રોજગારીના ક્ષેત્રે જબરદસ્ત ક્રાંતિ લાવશે. સ્થાનિક લોકોને ઝડપી પરિવહન, શિક્ષણ અને ગંભીર બીમારીઓ સમયે તબીબી સુવિધાઓ માટે મોટા શહેરો સુધી પહોંચવામાં પણ મોટી રાહત મળશે. પહાડોની છાતી ચીરીને આગળ વધતો આ નવો રેલવે ટ્રેક માત્ર લોખંડના નિર્જીવ પાટા નથી, પરંતુ ઊભરતાં અને આત્મનિર્ભર ભારતની નવી રક્તવાહિનીઓ છે, જે દુશ્મન દેશોને શાંતિની ભાષા સમજાવવા માટે ભારતની સૌથી મજબૂત વ્યૂહાત્મક ઢાલ બની રહેશે.
આલેખન : નિખિલ દરજી, ઉમરગામ