સુપર અલ-નીનોનું સંકટ: 188 વૈજ્ઞાનિકોએ ભારતને ભારે ગરમી અને દુષ્કાળ સામે ચેતવ્યા

દેશના 70થી વધુ સંસ્થાઓના 188 ઇકોલોજિસ્ટ, દરિયાઈ જીવવિજ્ઞાની અને પર્યાવરણ વૈજ્ઞાનિકોએ 16 સપ્ટેમ્બરે સરકાર અને સંશોધન સંસ્થાઓને એક ખુલ્લો પત્ર લખ્યો છે. તેમની ચિંતા છે કે પેસિફિક મહાસાગરમાં એક અત્યંત શક્તિશાળી 'સુપર અલ-નીનો' બની રહ્યો છે. જ્યારે પેસિફિક મહાસાગરનું તાપમાન સામાન્ય કરતા 0.5 ડિગ્રી વધે ત્યારે અલ-નીનો જાહેર થાય છે. હાલમાં ઓગસ્ટ 2026માં તે 2.6 ડિગ્રી સુધી વધી ગયું છે અને વૈજ્ઞાનિકોના અંદાજ મુજબ તે 4 ડિગ્રી સુધી પહોંચી શકે છે, જે છેલ્લા 1000 વર્ષમાં સૌથી વધુ હશે.

ભારતીય હવામાન વિભાગે (IMD) 2026ના ચોમાસા માટે 90-92% વરસાદની આગાહી કરી છે. આ છેલ્લા 3 વર્ષમાં પહેલી વખત 'સામાન્ય કરતા ઓછું' ચોમાસું હશે. વિશ્વ હવામાન સંગઠને (WMO) પણ આ ઘટનાને 'Very Strong Event' ગણી છે, જે ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી રહી શકે છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ત્રણ મોટા જોખમ ગણાવ્યા છે: નવેમ્બર 2026થી અસાધારણ ગરમી, વરસાદ ખેંચાતા દુષ્કાળ અને પાક નિષ્ફળ જવાનું જોખમ (ખાસ કરીને ગુજરાત-સૌરાષ્ટ્રમાં), અને દરિયામાં કોરલ બ્લીચિંગ, જંગલોમાં આગ તથા જંગલી પ્રાણીઓના વર્તનમાં ફેરફાર જેવા પર્યાવરણીય નુકસાન.

વૈજ્ઞાનિકોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ મહાપ્રલયની આગાહી નથી, પરંતુ તૈયારી માટેની ચેતવણી છે. તેમણે કહ્યું છે કે આગામી સમયમાં મોટી ઘટના બનવાની સંભાવના છે, તેથી સાવચેત રહેવું જરૂરી છે. કેન્દ્ર સરકારને તમામ હવામાન મથકો ચાલુ કરવા, વરસાદ અને તાપમાનનો ડેટા ભેગો કરવા અને ખેડૂતો માટે અગાઉથી યોજના બનાવવા કહેવામાં આવ્યું છે.